Гончар Юлія Борисівна, Коростельова Анна Сергіївна
https://doi.org/10.31392/VAH-2022.39-42.16
Сторінки: 153 – 167
Анотація. В статті висвітлюється міжнародна діяльність Константинопольського патріархату в період від завершення Першої світової війни до Лозаннської конференції. Аналізуються спроби Патріархату взяти участь у повоєнному врегулюванні та набути міжнародну правосубʼєктність. На базі тогочасної американської та турецької періодики розширено уявлення про цілі та інструменти міжнародної діяльності Патріархату в контексті нових повоєнних реалій. Розглянуто специфіку вирішення питання Константинополя та Проток в перебігу Паризької конференції та визначено причини неготовності союзницьких держав до виділення проблеми Патріархату в окреме питання. Висвітлено участь делегації Патріархату в Лондонській конференції 1920 р. та значення міжсоюзницьких протиріч в перебігу греко-турецької війни для становища Патріархату. Розкрито погляди та проаналізовано діяльність патріарха Мелетія IV щодо залучення підтримки союзницьких держав в 1922 р. Із залученням грецької історіографії розкрито негативний вплив внутрішньополітичної ситуації в Греції та розколу в іредентистському русі на результати міжнародної діяльності Патріархату. Зроблено висновки про значення даного періоду для подальшої активізації міжнародного напрямку діяльності Патріархату.
Ключові слова: Константинопольський патріархат, Перша світова війна, Паризька мирна конференція, Лондонська мирна конференція 1921 р., Велика Британія, Франція, США, Греція, Турецька держава, греко-турецька війна 1919 – 1922 рр., Лозаннська конференція.
References
700,000 Greeks victims of Turks, 1921. The New York Times, July 10, 4. [in English].
Allies to be neutral in Greek-Turk war. Greek Forces Rorted Divided Into Three Groups Cut Off From
Each Other, 1921. The New York Times, April 19, 2. [in English].
Baş, M., 2018. Lozan Antlaşması ve Fener Patrikhanesi [Treaty of Lausanne and Fener Patriarchate],
The Journal of Academic Social Science Studies, 65, 281-292. [in Turkish].
Erdal, İ., 2004. Türk Basınına Göre; Patrikhane Konusu ve Patrik Araboğlu”nun İhracı Meselesi
[According to the Turkish Press; The Patriarchate Issue and the Issue of Patriarch Araboğlu’s Expulsion],
Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 33-49. [in Turkish].
Erdem, N., 2016. Lozan Görüşmeleri Sırasında Patrikhane Meselesi Karşısında Patrik Meletios’un
Yunan Kaynaklarına Yansıyan Yaklaşımı [The Approach of Patriarch Meletios Reflected in Greek Sources Regarding the Patriarchate Issue During the Lausanne Negotiations], Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, XVI, 105-134. [in Turkish].
Erim, N., 1953. Devletlerarası hukuku ve siyasi tarih metinleri. Cilt: 1 (Osmanlı İmperatorluğu Andlaşmaları) [International law and political history texts. Volume: 1 (Treats of the Ottoman Empire)],
Ankara: Türk Tarih Kurumu Basimevi. [in Turkish].
İrade-i Milliye, 1919. 19 Ekim, 8, 4. [in Turkish].
İrade-i Milliye, 1920. 19 Nisan, 37, 4. [in Turkish].
Kurt, Y., 1995. Pontus Meselesi [Pontus Question], Ankara. [in Turkish].
Miller, A, 1951. Amerikanskij plan zahvata Konstantinopolya i prolivov v 1919 godu [American plan
to capture Constantinople and the straits in 1919], Voprosy istorii, 3. [in Russian].
Pavlenko, V. M., 2008. Istoriia mizhnarodnykh vidnosyn (1918 – 1939 rr.) [History of International
Vidnosyns (1918 – 1939)], Kyiv: «Alviia». [in Ukrainian].
Pravoslavie i ekumenizm. Dokumenty i materialy, 1902 – 1998 gg., 1999. Moscow. [in Russian].
Selamet (Selanik) gazetesi, 1921. 8 Mart, 145, 1. [in Turkish].
Shkarovskij, M. V., 2014. Konstantinopolskij Patriarhat i Russkaya Pravoslavnaya Cerkov v pervoj
polovine XX veka [The Patriarchate of Constantinople and the Russian Orthodox Church in the first half
of the 20th century], Moscow: «Indrik». [in Russian].
Yalçın, E., 2010. Meşrutiyet Döneminde Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi’nin Siyasî Faaliyetleri
[Political Activities of the Fener Greek Orthodox Patriarchate in the Constitutional Period], Atatürk Yolu
Dergisi, 12, 157-176. [in Turkish].
Μάμαλος, Γ.–Σ., 2009. Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως στο επίκεντρο διεθνών ανακατατάξεων
(1918 – 1972): εξωτερική πολιτική και οικουμενικός προσανατολισμός [The Patriarchate of Constantinople at the center of international rearrangements (1918 – 1972): foreign policy and ecumenical orientation], Αθήνα, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). [in Greek].
Νανακης, Α., 1988. Η χηρεια του Οικουμενικου θρονου και η εκλογη του Μελετιου Μεταξακη (1918 – 1922) [The widow of the Ecumenical throne and the election of Meletios Metaxakis (1918 – 1922)],
Θεσσαλονικη. [in Greek].